Mis barada

MisAdamlar tarapyndan açylan we ulanylan iň irki metallaryň biridir, gyrmyzy-gyzyl, ýörite agramy 8.89, ereme nokady 1083.4℃. Mis we onuň garyndylary gowy elektrik geçirijiligi we ýylylyk geçirijiligi, güýçli korroziýa garşylygy, gaýtadan işlemegiň aňsatlygy, gowy dartgynlylyk we ýadawlyk güýji sebäpli giňden ulanylýar, metal material sarp edilişinde diňe polatdan we alýuminden soň ikinji orunda durýar we milli ykdysadyýetde we halkyň durmuşynda, milli goranyş taslamalarynda we hatda ýokary tehnologiýaly ugurlarda aýrylmaz esasy materiallara we strategik materiallara öwrüldi. Ol elektrotehniki senagatda, maşyn senagatynda, himiýa senagatynda, milli goranyş senagatynda we beýleki pudaklarda giňden ulanylýar. Misiň inçe poroşogy - baýlaşdyrmak prosesi arkaly belli bir hil görkezijisine ýeten we mis eretmek üçin gönüden-göni eritijilere berlip bilinýän pes derejeli mis saklaýan çig magdandan ýasalan konsentratdyr.

Mis agyr metaldyr, onuň ereme temperaturasy 1083 gradus Selsiý, gaýnama temperaturasy 2310 gradus, arassa mis gyrmyzy-gyzyl reňkdedir. Mis metaly gowy elektrik we ýylylyk geçirijiligine eýedir we elektrik geçirijiligi ähli metallaryň arasynda ikinji orunda durýar, diňe kümüşden soň ikinji orunda durýar. Onuň ýylylyk geçirijiligi üçünji orunda durýar, kümüşden we altyndan soň ikinji orunda durýar. Arassa mis örän ýumşak, suw damjasynyň ululygynda, 2000 metr uzynlykdaky filamente çekilip ýa-da gatlagyň ýüzünden has giň bolan diýen ýaly açyk folga öwrüp bolýar.

 

"Ak fosfor mis örtügi" diýmek "ýüzünde ak örtük bolan fosfor mis" diýmekdir. "Ak örtük" we "fosfor mis" aýratynlykda düşünilmelidir.

Ak örtük -- Örtügiň daşky reňki ak. Örtügiň materialy ýa-da passiwasiýa plýonkasy başga bolsa, örtügiň daşky reňki hem başgaça. Elektrik enjamlary üçin fosforly mis galaýysy passiwasiýasyz ak reňkde.

 

Fosfor mis - fosfor saklaýan mis. Fosfor misini lehimlemek aňsat we gowy elastiklige eýedir, şeýle hem ol köplenç elektrik enjamlarynda ulanylýar.

 

Gyzyl mismisdir. Ol öz adyny gyrmyzy reňkinden alýar. Dürli häsiýetleri üçin mise serediň.

Gyzyl mis senagat arassa misdir, onuň ereme temperaturasy 1083 °C, izomerizm öwrülmesi ýok we onuň deňeşdirme dykyzlygy 8,9, magniýden bäş esse ýokarydyr. Adaty polatdan takmynan 15% agyr. Ýüzünde oksid plýonkasy emele gelenden soň, ol gyzyl-gyzyl, gyrmyzy reňkde bolýar, şonuň üçin oňa umumylykda mis diýilýär. Ol belli bir mukdarda kislorod saklaýan misdir, şonuň üçin oňa kislorod saklaýan mis hem diýilýär.

Gyzyl mis onuň gyrmyzy gyzyl reňki üçin atlandyrylýar. Ol hökman arassa mis däl we käwagt materialy we işini gowulandyrmak üçin az mukdarda deoksidleşdiriji elementler ýa-da beýleki elementler goşulýar, şonuň üçin ol mis garyndysy hökmünde hem klassifikasiýa edilýär. Hytaý mis gaýtadan işleýän materiallary düzümine görä dört kategoriýa bölünip bilner: adaty mis (T1, T2, T3, T4), kislorodsyz mis (TU1, TU2 we ýokary arassa, wakuum kislorodsyz mis), deoksidleşdirilen mis (TUP, TUMn) we az mukdarda garyndy elementleri bolan ýörite mis (myshýak mis, tellur mis, kümüş mis). Misiň elektrik we ýylylyk geçirijiligi kümüşden soň ikinji orunda durýar we ol geçiriji we ýylylyk enjamlaryny öndürmekde giňden ulanylýar. Atmosferadaky, deňiz suwundaky we käbir oksidleşdirmeýän kislotalardaky (duz turşusy, suwuklandyrylan kükürt turşusy), aşgardaky, duz ergininde we dürli organiki kislotalarda (sirke turşusy, limon turşusy) gowy korroziýa garşylygyna eýedir we himiýa senagatynda ulanylýar. Mundan başga-da, mis gowy kebşirlenýär we sowuk we termoplastik gaýtadan işlemek arkaly dürli ýarym taýýar önümlere we taýýar önümlere öwrülip bilner. 1970-nji ýyllarda gyzyl misiň önümçiligi ähli beýleki mis erginleriniň umumy önümçiliginden geçdi.